menu
DajemyRadę.pl / Jakie badania powinien profilaktycznie wykonywać biegacz?

Jakie badania powinien profilaktycznie wykonywać biegacz?

Zdrowie i Życie

Ruch to zdrowie, dlatego regularna aktywność fizyczna jest zalecana prawie każdemu. Trzeba jednak pamiętać, że rekomendacje co do czasu trwania wysiłku biegacza i wielkości obciążeń mogą się różnić w zależności od wieku, aktualnego stanu zdrowia i dotychczasowego stylu życia.

W trakcie regularnego wysiłku fizycznego dochodzi w organizmie do szeregu korzystnych zmian, prowadzących do poprawy ogólnego stanu zdrowia oraz wydolności, spada też masa ciała. Aby zapobiec sytuacjom, gdy zwiększenie obciążeń sportowych doprowadzi do pogorszenia stanu zdrowia i kontuzji, należy jeszcze przed rozpoczęciem przygody z bieganiem przygotować się do wysiłku także od strony medycznej. Dotyczy to zarówno osób zdrowych, jak i tych, które wcześniej chorowały. Warto spotkać się z lekarzem, aby po badaniu lekarskim i wykonaniu najprostszych badań dodatkowych uzyskać informacje nt. aktualnego stanu zdrowia i upewnić się, że planowany wysiłek fizyczny będzie bezpieczny. Jeśli nie ma medycznych przeciwwskazań, warto do razu omówić planowany trening i warunki jego rozpoczęcia.

dr n. med. Paweł Ambroziak
dr n. med. Paweł Ambroziak
Specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, specjalista medycyny sportowej z Centrum Medycznego Gamma (PZU Zdrowie)

Dajemy radę:

Podstawowym elementem oceny stanu zdrowia jest osobiste spotkanie z lekarzem, rozmowa i badanie lekarskie.

Ocena stanu zdrowia

Badanie oceniające stan zdrowia i kwalifikujące do udziału w treningach i zawodach sportowych powinno rozpocząć się od badania ogólnolekarskiego i ortopedycznego. Główny nacisk kładziony jest tutaj na ocenę stanu układu krążenia, oddychania oraz układu ruchu (mięśni, stawów oraz kości). Lekarz zapozna się z ewentualną historią dotychczasowego leczenia (z jakichkolwiek powodów), przeprowadzi wywiad na temat chorób występujących w rodzinie, oceni tolerancję wysiłku, wagę, wzrost, ciśnienie krwi oraz częstość skurczów serca. Istotne jest również badanie stanu zdrowia jamy ustnej pod kątem próchnicy.

Kolejnym elementem oceny stanu zdrowia jest wykonanie dodatkowych, najprostszych badań, takich jak EKG, badania krwi czy moczu. Ich wykonanie jest zalecane przed rozpoczęciem nie tylko biegania, ale każdego większego wysiłku fizycznego.

​EKG

Jest jednym z najprostszych, ogólnodostępnych badań, a dostarcza bardzo wielu istotnych informacji nt. stanu układu krążenia. Pozwala wykryć znaczną część jego chorób, szczególnie tzw. niemych klinicznie – czyli nie dających objawów na co dzień. Są szczególnie groźne ponieważ bez ostrzeżenia mogą ujawnić się dopiero przy większym obciążeniu. Przykładem mogą być wrodzone choroby serca, niewydolność serca lub zaburzenia jego rytmu. Mogą one stanowić zagrożenie dla zdrowia, a w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do tragicznych zdarzeń,. (nagłych zgonów młodych i do tej pory zdrowych osób w trakcie dużego wysiłku np. w czasie biegów długodystansowych, zawodów triatlonowych czy meczów piłki nożnej).

​Morfologia krwi obwodowej

To ocena parametrów krwi, która dostarcza informacji nt. stanu organizmu. Określa m.in. liczbę erytrocytów oraz zawartość hemoglobiny, które mają bezpośredni wpływ na zdolności wysiłkowe, transportując tlen do pracujących mięśni. Określa także ilość pozostałych komórek krwi odpowiadających m.in. za odporność organizmu oraz liczbę płytek krwi czyli komórek biorących udział w procesach krzepnięcia.

Odczyn opadania erytrocytów 

Inaczej OB – jest wskaźnikiem związanym z występowaniem m.in. procesów zapalnych. Im niższy tym lepiej.

​Stężenie glukozy we krwi

Prawidłowy poziom glukozy jest warunkiem bezpiecznego rozpoczęcia treningów biegowych. Zbyt niski poziom może grozić osłabieniem, zmniejszeniem zdolności do wykonywania wysiłku lub nawet zaburzeniami i utratą świadomości. W skrajnych przypadkach może zagrażać życiu. Zbyt wysoki poziom glukozy może z kolei prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych całego organizmu.

Badanie ogólne moczu

Dostarcza informacji nt. stanu nerek oraz pośrednio innych narządów organizmu. Ostrzega o możliwości występowania różnych chorób, które mogą mieć wpływ na bezpieczne uprawianie sportu np. cukrzycy lub nadciśnienia.

Okulistyka

Zgodnie z aktualnymi przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia dotyczącego badań lekarskich zawodników, zalecana jest także konsultacja okulistyczna i laryngologiczna biegaczy. Zalecenie to dotyczy nie tylko zawodowych sportowców. Nie powinni tych konsultacji zaniedbywać także amatorzy. W trakcie obciążeń sportowych, niektóre choroby oka (np. odwarstwienie siatkówki), które nie dają dolegliwości na co dzień, mogą się ujawnić i wpłynąć na bezpieczeństwo wzroku. Z kolei wrodzone, pourazowe lub powstałe w przebiegu wcześniejszych chorób nieprawidłowości górnych dróg oddechowych (np. krzywa przegroda nosa, przerośnięty migdałek gardłowy) wpływają bezpośrednio na wydolność fizyczną przez ograniczanie swobodnego przepływu powietrza w trakcie wysiłku.

​Konsultacja medyczna kluczem do skukcesu

Konsultacja lekarska i podstawowe badania dodatkowe, mimo że często niedoceniane i lekceważone, są istotnym elementem przygotowania do treningu i powinny obowiązywać każdego, kto planuje zwiększony wysiłek fizyczny, w szczególności biegaczy. Osoby dotychczas zdrowe, uzyskają w ten sposób pewność, że planowany wysiłek będzie bezpieczny i przyniesie tylko poprawę zdrowia i przyjemność. Osoby wcześniej chorujące (po różnych operacjach, urazach mięśni i stawów czy złamaniach kości), a także zmagające się z chorobami przewlekłymi (m.in. z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym albo chorobą niedokrwienną serca) dzięki badaniom i konsultacji medycznej, uzyskają z kolei wiedzę nt. bezpiecznego i zalecanego dla nich obciążenia, tak aby nieodpowiednim wysiłkiem nie pogorszyć swojego stanu zdrowia. Dla własnego bezpieczeństwa i satysfakcji z ruchu – pamiętajmy o regularnych badaniach.

DajemyRadę.pl